وبلاگ نیکارو

آموزش زبان دوم به کودک

آموزش زبان دوم به کودک  را از چه سنی آغاز کنیم؟

امروزه یادگیری زبان دوم به ویژه زبان انگلیسی توسط کودکان به دغدغه بسیاری از والدین تبدیل شده است. اما آیا می توان در هر سنی زبان دوم را به کودکان آموخت؟ سنین پایین برای این کار مناسب تر است یا زمانی که زبان مادری کودک تثبیت شده باشد؟ و در نهایت بهترین سن آموزش زبان دوم به کودکان چه سنی است؟ این ها سوالاتی است که در این مطلب به آن پاسخ خواهیم داد.

در همین ابتدا خاطر نشان می کنیم که مانند بسیاری از مسایل آموزشی دیگر درباره این که بهترین سن آموزش زبان دوم چه سنی است بین صاحب نظران حوزه تعلیم و تربیت اتفاق نظر وجود ندارد. بیایید با تعدادی از این نظرات آشنا شویم.

ماریا مونتسوری نخستین پزشک زن ایتالیایی که در رشته تعلیم و تربیت و جامعه شناسی نیز تحصیلکرده و جایگاه ویژه ای در نظریه پردازان آموزشی دارد، در نظریاتش به “دوره حساس رشد” اشاره کرده است. این دوره ها زمان برنامه ریزی شده ژنتیکی مشخصی هستند که در طول آنها کودک به طور ویژه مشتاق و آماده ی یادگیری و تسلط یافتن در موضوع مشخصی است. مثلا برای یادگیری “زبان” یا “نظم” دوره های خاصی وجود دارد. در خلال این دوره ها اگر کودک در زمانی که طبیعت برای او تعیین کرده از لذت این تجربه ها منع شود، حساسیت او به آن موضوع از بین می رود و این امر اثر نا مطلوبی بر رشد او می گذارد.

به عبارت دیگر مونتسوری معتقد است اگر کودکان در “دوره حساس زبان آموزی” ،  زبان را فرا نگیرند یادگیری زبان برای آنها امری دشوار خواهد بود. به عقیده او کودکان در سنین چند ماهگی تا 3 سالگی از ساز و کار خاصی برای یادگیری زبان استفاده می کنند و به گونه ای ناهشیار صداها، واژه ها و و دستور زبان را از محیط فرا می گیرند. مونتسوری می گوید اگر کودک در این سنین در معرض دو زبان مختلف قرار بگیرد هر دو زبان را در حد تسلط خواهد آموخت.

 بین سنین 3 تا 6 سالگی اگرچه هنوز کودک در دوره حساس زبان آموزی قرار دارد اما دیگر یادگیری واژه ها و دستور زبان ناهشیار نیست و به صورت هشیارانه صورت میگیرد. در این سنین کودک شکل های مختلف دستور زبان را می آموزد و از به کاربردن آنها لذت می برد.

مونتسوری معتقد است از چند ماهگی تا 6 سالگی می توان به آموزش زبان دوم پرداخت و بعد از این سنین پیشرفت مناسبی در یادگیری زبان صورت نمی گیرد.

برخی از دانشمندان حوزه تعلیم و تربیت با توجه به نظریات وی می گویند بهتر است از بدو تولد تا 3 سالگی کودک را در معرض آموزش غیرمستقیم زبان دوم قرار داد به این معنیکه از همان بدو تولد، می‌توان برای کودک فیلم‌، کارتن، شعر و قصه‌هایی به زبان دوم که جذابیت داشته باشد پخش کرد و کودک می‌تواند آن‌ها را یاد بگیرد.

 اما آموزش رسمی زبان و نام نویسی کودک در یک آموزشگاه زبان بهتر است بعد از سن 3 سالگی صورت پذیرد. یعنی سنی که کودک به طور تقریبی بر زبان مادری خود تسلط یافته است. آموزش رسمی زودهنگام ممکن است کودک را دچار سردرگمی و دوگانگی کرده و باعث شود کودک زبان مادری خود را بدرستی فرا نگیرد.

در تایید نظریات این متخصصان تحقیقات به عمل آمده توسط دانشگاه هاروارد نشان می دهد اگر کودکان زبان دوم را در سنین پایین یاد بگیرند، انعطاف پذیری ذهن نسبت به یادگیری، به طرز فوق العاده ای در آنها افزایش می یابد.

همچنین در سال۱۹۹۶ مقاله ای در روزنامه “نيوز ويک” منتشر شد که نتایج آن نشان داد کودکاني که بعد از 10 سالگي شروع به آموختن زبان دوم کنند با احتمال کمتري ممکن است بتوانند بعدها  اين زبان را مانند کساني که آن زبان، زبان مادري‌شان است، صحبت کنند. به عبارت دیگر در خردسالی توانایی تطبیق یافتن با لهجه و تلفظ جدید بیشتر است و قواعد به طور خود به خود فراگرفته میشود و فرد برای ارتباط برقرار کردن با استفاده از زبان دوم نیاز به فکر کردن ندارد. نتايج اين تحقيق توسط زبان‌شناسان زيادي تاييد شده است و به دنبال اين تحقيق، تحقيقات بسيار ديگري هم انجام شد که بر همين موضوع تاکيد داشت

از طرف دیگر، گروهی از متخصصان معتقدند که نباید  قبل از پنج سالگی کودک را برای یادگیری زبان دوم تحت فشار قرار داد. چون یادگیری زبان دوم قبل از پنج سالگی باعث عقب افتادگی مرحله تکلم در کودک می شود. بنابراین متخصصانی که چنین نظری در مورد یادگیری زبان دوم در ابتدای خردسالی دارند معتقدند که اوایل نوجوانی یعنی بین 11 تا 13سالگی بهترین زمان برای یادگیری زبان دوم است، چرا که در این سنین نوجوانان بر زبان مادری خود تسلط کامل داشته و آمادگی لازم برای یادگیری زبان دوم را دارند و از طرف دیگر انگیزه بیشتری برای یادگیری زبان دوم خواهند داشت.

دسته ای دیگر ازمتخصصان معتقدند که بهترین سن برای آغاز آموزش زبان دوم 7 سالگی است چرا که در این سن بچه ها در حال رشد بوده و بهتر می توانند زبان دوم را درک کنند و به همین دلیل است که آموزش زبان دوم در برخی از مدارس از دوران ابتدایی آغاز می شود.

تا اینجا نظریات متخصصان مختلف را مرور کردیم و ممکن است شما الان کمی سردرگم شده باشید که بالاخره از چه سنی کودکتان را در معرض یادگیری زبان دوم قرار دهید. شاید بهتر باشد روش های یادگیری زبان دوم را به دو روش عمده تقسیم کرد:

روش یادگیری به صورت مصنوعی : که در آن آموزش به طور مستقیم و با آموزش قواعد و دستور زبان و یادگیری واژگان و … غالبا در موسسات و فضاهای آموزشی صورت میپذیرد.

برای یادگیری زبان به این شیوه که در کشور ما بسیار رایج است، زمان مناسب همان زمان حدود 6_7 سالگی است که کودک به طور کامل بر زبان اول مسلط شده و توانایی خواندن و نوشتن به زبان مادری خود را دارد. چون در این زمان با توجه به ساختار مغز، کودک نیاز به تمرین و تکرار دارد و برای یادگیری لازم است لغات را   حفظ کند و معنی آنها را به خاطر بسپارد و مهارت های خواندن و نوشتن را تمرین کند که این امر تنها با تسلط بر زبان مادری و دانستن مهارت خواندن و نوشتن امکان پذیر است. در اصل در این روش، زبان مادری در خدمت زبان دوم در می آید تا یادگیری صورت بگیرد.

روش یادگیری به صورت طبیعی:

در این روش آموزش زبان به طور کاملا غیر مستقیم صورت گرفته و فرد با قرار گرفتن در معرض زبان دوم و در تعامل با افراد مسلط به زبان دوم (مثلا با مهاجرت به کشوری دیگر) ، به طور کاملا طبیعی، زبان را می آموزد. ناگفته پیداست کسی که کودک در تعامل با او زبان دوم را می آموزد، نقش اساسی در انتقال گرامر و لهجه صحیح به کودک دارد. به همین دلیل انتخاب شخصی با مهارت کافی در زبان دوم از اهمیت به سزایی برخوردار است. چون کودک به زودی دقیقا مثل او صحبت خواهد کرد.

در این روش کودک به صورت کاملا ناخودآگاه زبان دوم را فرا میگیرد. یعنی همان طور که برای یادگیری زبان مادری نیاز به آموختن مستقیم گرامر و لهجه ندارد، در اینجا نیز خودش بدون هیچ زحمتی به طور طبیعی گرامر و لهجه را یاد گرفته و در جای مناسب از آن ها استفاده میکند.

در این روش که در سنین بسیار پایین و زیر 6 سال امکان پذیر است لازم است کودک باید به کشور دیگری مهاجرت کرده باشد که در این صورت اگر به مهدکودک فرستاده شود و در تعامل با کودکان با زبان جدید قرار می گیرد و در مدت کوتاهی زبان دوم را مانند یک بومی زبان صحبت خواهد کرد.

اگر قصد مهاجرت ندارید و در ایران می خواهید از این روش استفاده کنید باید مهد دو زبانه ای را پیدا کنید که در آن همه معلم ها به زبان انگلیسی کاملا مسلط باشند و همه تعاملات از جمله بازی، درست کردن کاردستی ، شعر خوانی و هر کار دیگری را به زبان دوم با فرزندتان برقرار کنند. در این شرایط بسیار مهم است که کودک محیط مهدکودک و مربی اش را دوست داشته باشد و برای ارتباط با او راهی به جز استفاده از زبان دوم نداشته باشد. در این صورت کودک تلاش میکند، منظورش را به زبان دوم بیان کند.

 استفاده از معلم خصوصی ای که تسلط کامل به زبان دوم داشته و در تعاملات به هیچ عنوان از زبان دیگری استفاده نکند نیز مفید خواهد بود. همچنین قرار دادن کودک برای ساعات طولانی در معرض کارتون، فیلم و موسیقی زبان اصلی در سنین پایان می تواند به یادگیری سریع تر او در این روش کمک کند.

به نظر می رسد این شما هستید که در نهایت باید انتخاب کنید چه چیزی برای فرزندتان مناسب تر است. اما بهتر است در انتخاب خود توانایی ها و علایق فردی کودک را فراموش نکنید.

لینک مرتبط :

نحوه آموزش زبان دوم به کودکان
آشنایی با زبان ترکی آذربایجانی
کلاس زبان آلمانی تهران
کلاس زبان روسی در تهران
معرفی بهترین کلاس های زبان ترکی تهران
آموزش زبان هندی
یادگیری زبان برای مهاجرت
کلاس زبان اسپانیایی در مشهد
کلاس زبان آلمانی درمشهد