وبلاگ نیکارو

سازدهنی

سازشناسی: ساز اول سازدهنی(کروماتیک/دیاتونیک/ترومولو)

برخی از افراد هستند که به ساز و موسیقی علاقه زیادی دارند به همین دلیل با توجه به شناختی درباره ساز دارند اقدام به یادگیری آن می کنند اما بسیاری از افراد نیز هستند که هیچ شناختی با ساز ندارند به همین دلیل می خواهیم شما را در این مطلب با ساز شناسی آشنا کنیم و بیان کنیم که ساز چیست و چه کاربردهایی دارد و آیا هر وسیله ای که صدا تولید می کند را ساز می گویند یا خیر؟ همچنین می خواهیم برای شما انواع سازها را بیان کنیم با ما همراه باشید و این مطالب مفید را مطالعه نمایید.

ساز چیست؟

ساز یک وسیله برای بیان و اجرای موسیقی است. به طور کلی می توان گفت که هر وسیله ای که تولید صدا کند را “ساز” می گویند سازها وسایلی هستند که برای اجرای موسیقی ساخته شدند و هر فردی که با این وسیله ها صدا تولید کند را نیز “نوازنده” می گویند. یکی از قدیمی ترین وسیله ای که با آن تولید صدا می کردند صدای انسانی بود.

انواع ساز

معمولا به شناخت انواع ساز ” ساز شناسی” می گویند. برخی از افراد فکر می کنند که تعداد ساز ها محدود است اما سخت در اشتباهند زیرا که سازها از لحاظ ظاهری و نوع و جنس تنوع بالایی دارند. ساز ها از  لحاظ جنس به سه دسته چوبی، فلزی و سفالی تقسیم می شوند. که سازهای چوبی به وسیله برش و تراش تولید می شوند و ساز های فلزی نیز از جنس برنج و مس می باشند که به وسیله چکش کاری ساخته و تولید می شوند همچنین ساز های سفالی نیز همان گونه که از اسمشان پیداست از جنس سفال هستند که به صورت دستی و یا با چرخ ساخته می شوند. سازها از لحاظ ظاهری نیز به گونه های مختلفی تقسیم می شوند که به انواع آن ها اشاره خواهیم کرد تا با انواع سازها آشنا شوید.

۱. ساز زهی

ساز زهی از انواع ساز ها می باشد که به وسیله سیم یا همان زه تولید صدا می کنند. این نوع ساز ها در کشورهای مختلف جهان دیده می شود و به دسته های مختلفی تقسیم شده اند که به آن ها اشاره خواهیم کرد.

  • دسته ای از ساز ها که به وسیله زخمه زدن با انگشت  و یا ضربه زدن تولید صدا می کنند که از جمله آن ها تار، سه تار، تنبور، گیتار، عود، رباب، دیوان، قانون، تارینه Tarineh و … می باشند که به این نوع ساز ها، ساز های زهی زخمه ای می گویند.
  • دسته ای از این نوع ساز ها با استفاده از کوبیدن وسایلی شبیه به چکش، به صدا در می آیند که از جمله آن ها سنتور می باشد که به این نوع از ساز ها، ساز زهی کوبشی می گویند.
  • دسته ای از این ساز ها به وسیله کشیدن آرشه تولید صدا می کنند که از جمله این ساز ها کمانچه، قیچک ، ویلن و… می باشد که به این نوع ساز ها، ساز آرشه ای می گویند.
  • این دسته از ساز ها به وسیله مکانیکی و با کوبیدن چکش روی سیم تولید صدا می کنند که از جمله آن ها پیانو است و به این نوع ساز ها، ساز شستی دار می گویند.

۲. سازهای بادی

این نوع ساز ها با استفاده از دمیدن هوا تولید صدا می کنند که از جمله آن ها نی، سرنا، کرنا، دوزوله، بالابال و … می باشد. این نوع ساز ها یکی از قدیمی ترین انواع سازها می باشد که برای اولین بار استخوانی را سوراخ و با آن اقدام به نوازندگی کردند.

۳. سازهای کوبه ای

این نوع ساز ها با استفاده از کوبیدن تولید صدا می کنند که از جمله آن ها تنبک، دف، کوزه، تمپو، دایره، دهل، نقاره گورکه و … می باشد که در بین این ساز ها تنبک کامل ترین ساز دنیا است زیرا که نوازنده آن با استفاده از همه انگشتان خود می تواند اقدام به زدن آن کند.

شناخت ساز دهنی و انواع آن

ساز دهنی جز ساز های بادی است که تولید صدا در آن ها به صورت ارتعاش یک زبانه از جنس فلز می باشد و فقط یک سر آن به بدنه ساز وصل می شود و سر دیگر آن به صورت آزاد حرکت می کند. این نوع ساز ها به دلیل اینکه سبک هستند و به راحتی قابل حمل می باشند نوازندگان همیشه به همراه دارند و در هر محیطی می توانند از آن استفاده نمایند. سازهای دهنی نیز انواع مختلفی مانند سازدهنی ترمولو، دیاتونیک، کروماتیک، اکتاو و ارکسترا دارند که ما در این جا به سه مورد آن اشاره خواهیم کرد.

۱. ساز دهنی دیاتونیک

سازدهنی دیاتونیک یک ردیف سوراخ دارد که با استفاده از دمش و همچنین مکش تولید صدا می کند. معمولا برای سبک های pop – blues و folk از سازدهنی دیاتونیک استفاده می شود و به دلیل اینکه از این سازها در موسیقی بـلـوز استفاده می شود به آن ها ساز دهنی بلوز نیز می گویند. یکی از رایج ترین ساز دهنی مدل ۱۰ سوراخه است که به وسیله نت های گام دیاتونیک ماژور کوک می شوند که به این نوع سازها ساز دهنی دیاتونیک استاندارد نیز می گویند. سازدهنی دیاتونیک مناسب برای کسانی است که می خواهند نوازندگی را آغاز کنند و اکثر مربی ها نیز برای شروع این نوع ساز ۱۰ سوراخه را توصیه می کنند. سازهای دیاتونیک نیز نمونه های مختلفی دارند که در ادامه برای شما بیان خواهیم کرد تا با آن ها آشنا شوید.

  • Hohner 1896 Marine Band 10-hole diatonic harmonica
  • Lee Oskar Harmonic Minor Harmonica
  • Hohner Special 20
  • Seydel Blues Session

۲. ساز دهنی کروماتیک

سازدهنی کروماتیک نیز مانند ساز دیاتونیک یک ردیف سوراخ دارد که هر سوراخ آن با استفاده از دمش و همچنین مکش تولید صدا می کند. مهم ترین ویژگی که در این نوع سازها وجود دارد اسلاید است. اسلاید تیغه ای فلزی و دراز است که در پشت ساز دهنی قرار می گیرد و قسمت انتهایی این تیغه حالت برجسته و گرد دارد که به آن شستی گفته می شود که در سمت راست ساز دهنی قرار گرفته می شود. به طور کلی می توان گفت که نوازدندگی با سازدهنی کروماتیک سخت تر از ساز دهنی دیاتونیک می باشد.

۳. ساز دهنی ترمولو

سازدهنی ترمولو برخلاف دو نوع سازی که در بالا به آن اشاره کردیم دو ردیفه هستند و فقط با دمیدن هوا و یا مکش تولید صدا می کنند. اگر نوازنده ای سوراخ های هر دو ردیف ساز را بنوازد ارتعاش همزمان زبانه های این دو سوراخ با اختلاف کمی کوک می شوند و صدای دو گانه ای تولید می شود. معمولا به این سازها ساز دهنی اکو نیز می گویند. این نوع سازها بیشتر در موسیقی های پاپ و راک آسیایی مورد استفاده قرار می گیرند.

تفاوت ساز دهنی کروماتیک و دیاتونیک

سازدهنی کروماتیک و دیاتونیک شبیه به هم هستند اما برخی از تفاوت ها را نیز دارند که به آن ها اشاره می کنیم تا با تفاوت این دو نوع ساز دهنی آشنا شوید.

  • ساختار

ساختار این دو نوع ساز دهنی شبیه به هم هستند اما تفاوتی که دارند در تولید صدا است زیرا که صدایی که با استفاده از آن ها تولید می شود متفاوت است یعنی جنس صدای آن ها با هم فرق دارند که هر کدام از آن ها در بخش های مختلفی که مناسب است، مورد استفاده قرار می گیرند.

  • نت ها

یکی از اصلی ترین تفاوت هایی که این دو ساز دهنی با هم دارند در همین جاست. معمولا سازهای دیاتونیک نت های ثابتی را در گام های مشخصی دارند در حالی که سازهای کروماتیک در گام های مختلفی قابل اجرا هستند.

  • ظاهری

تنها تفاوتی که در ظاهر سازدهنی دیاتونیک و کروماتیک وجود دارد یک کلید در کنار ساز است که با استفاده از این کلید ساز دهنی کروماتیک قادر خواهد بود تا نت های نیم پرده بالاتر را اجرا نماید.

  • اجرا

تقریبا می توان گفت که اجرای این دو ساز شبیه به هم است و تنها تفاوتی که با هم دارند در این است که در ساز دیاتونیک از روش تانگ بلاک بیشتر استفاده می شود که روش نگه داشتن نت ها با زبان و لب ها در آن متفاوت است و همچنین تولید صدا و افکت در هر کدام فرق هایی را دارد.

  • سبک های نوازندگی

این دو ساز دهنی از لحاظ سبک های نوازندگی نیز با هم تفاوت هایی را دارند. معمولا ساز دیاتونیک برای سبک های بلوز ، کانتری و مشابه آن مناسب می باشد و ساز کروماتیک برای سبک های کلاسیک ، پاپ و جز مناسب است.

مارک های مناسب برای افراد مبتدی

افرادی که مبتدی هستند و می خواهند ساز بخرند بهتر است از مربی خود کمک بگیرند اما معمولا بیشتر مربی ها استفاده از ساز دهنی دیاتونیک را برای افراد مبتدی توصیه می کنند زیرا نوازندگی با این نوع ساز راحت تر است و بعد از استفاده از دیاتونیک به راحتی می توانند ساز کروماتیک را یاد بگیرند. همچنین برای خرید ساز نیز باید به مارک آن توجه نمایند که ما برخی از مارک هایی که برای مبتدی ها مناسب هستند را بیان می کنیم.

  • شرکت  Hohner
  • شرکت  Seydel
  • شرکت  Suzuki
  • شرکت  Yonberg
  • شرکت  Easttop